CBERWat er gebeurt als het misgaat
Een ontwerp bewijst zichzelf pas als het misgaat. Hier staat wat er gebeurt bij crisis, oorlog, een kapotte kabel of een doorbraak in accutechniek.
Als de economie hard groeit of instort
Economische groei
Nu: groeit de economie, dan verstrekken banken meer leningen, komt er meer geld bij, en stijgen de prijzen mee.
Met CBER: kan er alleen geld bij als er stroom bij komt. Gebeurt dat niet, dan blijft de hoeveelheid geld gelijk terwijl er meer geproduceerd wordt. Dan dalen de prijzen langzaam: hetzelfde geld koopt meer. Dat beloont wie zuiniger produceert. Of het ook remt, is een open vraag die in onderzoek staat.
Recessie
Nu: droogt het krediet op, verdwijnt er geld uit het systeem en vallen bedrijven om die op zichzelf gezond waren.
Met CBER: kan geld niet verdampen, want het is geen krediet maar lading. En de basispuls loopt door: warmte, licht en een dak blijven staan, wat de markt ook doet. De luxe-economie krimpt, maar de bodem blijft waar hij ligt.
Iedereen wil tegelijk inwisselen
Inwisselen maakt een wachtende claim niet verliesvrij. Wie al geleverd kreeg, draagt latere reserveverliezen niet meer. Een run blijft dus mogelijk. De Basispuls houdt leveringsprioriteit; opslag en gedeelde netverbindingen begrenzen het beschikbare vermogen.
Uitwerking
Nu: een bank heeft maar een fractie van de tegoeden liggen. Wie het eerst bij het loket staat krijgt zijn geld, de rest kijkt tegen een dichte deur aan, en juist die volgorde maakt rennen verstandig.
Met CBER: inwisselen bevriest geen verliesvrije claim. De wachtrij deelt verliezen met vergelijkbare saldi. Wie al stroom geleverd kreeg, draagt latere reserveverliezen niet meer. Eerdere levering kan dus voordeel hebben; de Basispuls houdt haar leveringsprioriteit en de netcapaciteit begrenst wat tegelijk kan.
Wat wél een echte grens is, is natuurkunde. De reserve kan maar een bepaald vermogen tegelijk leveren, dus bij een piek ontstaat er een openbare wachtrij, en daarin gaat de Basispuls voor. En een run bij volle dekking is niet gratis: de munten kloppen daarna nog steeds, maar de accu's zijn leger, en dat merk je pas de eerstvolgende donkere periode. Precies daarom staat naast de dekkingsgraad hoeveel vermogen er tegelijk afroepbaar is, en op de tragere cadans van de wachtrij hoe lang de reserve het bij winterweer uithoudt.
Als de stroom uitvalt of er oorlog is
Oorlog of fysieke aanval
Een aanval maakt de reserve kleiner, en de munt krijgt meteen openbaar de status ondergedekt. Het verlies treft iedereen met een aanspraak even hard, met dezelfde afschrijvingsfactor: vroeg wisselen redt niemand. Bijslaan uit overdekking gaat op slot tot het gat gedicht is; de getroffen regio draait intussen door op eigen batterijen en opwek, met de Basispuls overeind.
Uitwerking
Wat er gebeurt: een vijand vernietigt of bezet een groot opslagstation.
Wat het systeem doet: de reserve is kleiner geworden en dat is meteen zichtbaar. De dekking zakt, de munt krijgt vanaf dat moment openbaar de status ondergedekt (in de volksmond: fiat), en de koers past zich aan.
Het verlies wordt in één keer verdeeld over iedereen die een aanspraak op die reserve heeft: houders van munten én mensen die al hebben ingewisseld en nog op levering wachten, met dezelfde afschrijvingsfactor. Wie net voor de aanval nog snel inwisselde, ontsnapt er dus niet aan. De dekkingsgraad blijft onder die verdeling exact gelijk: wat er verdwijnt is reserve, niet dekking.
Vanaf dat moment gaat het bijslaan van munten uit overdekking op slot. Elke kilowattuur die daarna binnenkomt dicht eerst het gat in plaats van een nieuwe munt te worden, en dat is precies waarom de garantie hierna weer terug kán komen. De getroffen regio wordt losgekoppeld en draait verder op wijkbatterijen en eigen opwek, zodat de basispuls daar overeind blijft. Het systeem liegt niet over de schade; het verdeelt hem.
Black-out (Stroomstoring)
Wat er gebeurt: het landelijke net valt helemaal uit.
Wat het systeem doet: elke wijk is gebouwd om ook alleen te kunnen draaien. De accu op de hoek blijft leveren, betalingen in de buurt gaan door, en de basispuls loopt lokaal verder tot het net terug is. Dit is precies het verschil met een saldo op een server elders: hier ligt je geld naast je in de straat.
Cyberaanval op het grootboek
Wat er gebeurt: hackers proberen metingen te vervalsen of saldi te veranderen.
Wat het systeem doet: elke meting is ondertekend door een verzegelde sensor en elk knooppunt controleert de regels zelf. Eén plek kraken levert dus niets op. En blijft er toch een verschil staan tussen wat het grootboek zegt en wat er echt ligt, dan gaat het automatisch de openbare alarmen in, tekenen de auditor en de getuigen ervoor, en gaat het naar de rechter. De sluitsteen is fysiek: je kunt een getal hacken, geen kilowattuur.
Als de techniek onder het systeem verschuift
Hyperinflatie van fiat-valuta
Devalueert de euro of dollar, dan verandert dat niets aan de belofte: een munt blijft één kilowattuur. Je vloer, je opgeslagen stroom en je stroomrekening in Ǥ bewegen niet mee. Alleen wat je in euro's koopt of van buiten de zone haalt, wordt duurder, voor iedereen; de koers aan de deur bepaalt de deur zelf, niet wij.
Uitwerking
Wat er gebeurt: De euro of dollar devalueert in extreem tempo door monetaire verwatering.
Wat het systeem doet: niets aan de koers, want daar belooft het niets over. Wat het wél belooft is dat een munt één kilowattuur blijft, wat de euro ook doet. Je vloer, je opgeslagen stroom en je stroomrekening in Ǥ bewegen niet mee met een euro die wegzakt; wat je in euro's koopt, en alles wat van buiten de zone komt, wordt duurder, zoals voor iedereen. Hoeveel euro's een Ǥ dan aan de deur oplevert, bepaalt de deur zelf, niet wij.
Energieoverschot of energietekort
- Energieoverschot: raakt de reserve vol, dan stoppen nieuwe claims; het teveel voedt publieke projecten of een hogere Basispuls.
- Energietekort: krimpt de reserve, dan levert de bank minder aan luxe en stijgt de koers aan de deur.
Uitwerking
- Energieoverschot: Bij een structurele overproductie van stroom (bijvoorbeeld door massale uitbreiding van zonneparken) stroomt er veel energie de reserve in. Zodra de opslagstations vol zijn, treedt de reserveplafonnering in werking. De bank stopt met het slaan van nieuwe claims voor extra opslag om verwatering te voorkomen. De overmatige energie wordt direct omgezet in publieke projecten of verhoogt het basisniveau van de Basispuls.
- Energietekort: Bij aanhoudende schaarste (bijvoorbeeld een extreem koude, windstille winter) slinkt de reserve. De bank beperkt de levering aan niet-essentiële luxesectoren. De koers van de resterende Ǥ aan de deur stijgt, wat import van energie uit gekoppelde buurlanden stimuleert.
Nieuwe batterijtechnologie
Wat er gebeurt: Er wordt een goedkope batterij uitgevonden met 98% efficiëntie en minimale zelfontlading.
Wat het systeem doet: Dit verlaagt de netwerkverliezen en de degradation rate. Het lek op de luxe-saldo's daalt automatisch mee via de algoritmen van het open protocol. Luxe-capaciteit aanhouden wordt goedkoper, waardoor de luxe-economie aan stabiliteit wint. CBER beloont deze technologische doorbraak direct door de monetaire infrastructuur efficiënter te maken.
Buitenlandse opkoop van stroomrechten
Een koper uit het buitenland is geen lek maar een klant: een claim kent geen paspoort, gebruik ter plekke is bijna verliesvrij, en meenemen mag tegen het volle transportverlies. De Basispuls, de reserveplafonnering en de binnenlandse netaansluiting staan buiten de markt, dus die koop je niet weg; de transactietaks laat elke aankoop meebetalen aan ieders basisplafond.
Uitwerking
Wat er gebeurt: Een partij in Tokyo koopt grootschalig Nederlandse CBER-claims op.
Wat het systeem doet: De munt kent geen paspoort: een claim is een claim, en een buitenlandse koper die er een datacenter in Groningen op laat draaien is hetzelfde als een toerist die euro's uitgeeft. Er staan twee routes open: gebruiken waar de reserve is (bijna verliesvrij: de kWh wordt lokaal verbruikt, de munt verbrandt, claims en reserve dalen samen) of de stroom fysiek meenemen (mag ook, na saldering, tegen het volle gemeten transportverlies voor eigen rekening: over een oceaan verdampt een fors deel, en dat staat vooraf op de meter). Vrijwel iedereen kiest route één, vrijwillig. De burger is beschermd door wat nooit te koop is: de Basispuls staat buiten de markt, de reserveplafonnering begrenst de totale claims, oppotten kost lekkage, en de netaansluiting blijft binnenlandse infrastructuur. Sterker: elke buitenlandse aankoop betaalt via de transactietaks mee aan ieders basisplafond. Een koper uit Tokyo is geen lek maar een klant.