Hoe de munt werkt

CBER is geld met energiedekking. Je kunt er in het ontwerp zowel energie als andere goederen en diensten mee betalen. De munt is ook verhandelbaar voor mensen die alleen interesse hebben in de munt.

Binnen CBER, en de deur naar buiten

Binnen zitten CBER, de reserve, de bank, de Basispuls, de luxemunt en betalingen in CBER. De deur verbindt CBER met andere munten, zoals de euro. De Basispuls en luxemunt zijn dus geen aparte werelden.

Waar muntjes vandaan komen

De huidige kern geeft muntjes uit tegenover gemeten energie die werkelijk in de reserve wordt opgenomen. Hoeveel muntjes dat zijn, volgt uit de verhouding tussen de bestaande reserve en de bestaande uitgifte. De kern kan niet vrij bijdrukken om een betaling of tekort te verbergen.

Bij hernieuwbare inbreng wordt eerst het ontbrekende budget voor de nog niet gebruikte Basispuls van vandaag gedekt. Bestaande fondsmuntjes tellen mee. Alleen het restant van de nieuwe uitgifte gaat als luxemunt naar de inbrenger. Het besluit van de bank over de hoogte maakt zelf geen energie of muntjes.

Wat gebeurt er bij betalen?

Je betaalt 3 CBER aan een verkoper. Jouw saldo daalt met 3 en dat van de verkoper stijgt met 3. De reserve blijft gelijk. De verkoper kan opnieuw betalen; de munt hoeft niet na één aankoop te worden ingewisseld.

Het ontwerp staat betalen met zowel Basispuls als luxemunt toe. Een betaling vanuit de Basispuls moet binnen het beschikbare budget en de echte dekking blijven. De afwikkeling naar een verkoper is nog niet gebouwd. De huidige kern gebruikt het basisfonds voor gemeten energieafname.

Van Basispuls naar luxemunt

Bij een betaling vanuit de Basispuls gaat het bedrag van het beschikbare basisbudget van de betaler af. De ontvanger krijgt dat bedrag als luxemunt, vrij te bewaren, uit te geven of te verhandelen. Die ontvangen luxemunt vervalt niet aan het einde van de dag van de betaler. Bestaande fondsclaims gaan naar de ontvanger: de totale geldhoeveelheid en de energiereserve veranderen niet.

Wat gebeurt er bij energieafname?

Bij fysieke levering verlaten energie en de bijbehorende claims de administratie. De kern zet vooraf voldoende claims vast en rekent daarna de gemeten levering af. Een onzekere meting kan de verwerking pauzeren totdat betrouwbare eindgegevens beschikbaar zijn.

Een betaling voor een brood is dus geen energieafname. De bakker krijgt een aanspraak; de batterij levert niet automatisch de energie die bij die aanspraak hoort.

De dekking

De energiereserve gedeeld door de uitstaande claims geeft de beschikbare energie per munt, vóór uitvoeringsbeperkingen. De kern boekt vastgezette claims niet nogmaals als nieuwe geldhoeveelheid. De werkelijke levering hangt ook af van meters, opslag en uitvoerbaarheid.

De energiedekking bepaalt niet wat een brood of uur werk moet kosten. Koper en verkoper spreken een prijs in CBER af. Ook een wisselkoers tegen euro's is geen natuurkundige constante.

Verlies en herstel

Bij vastgesteld reserveverlies delen alle claimhouders naar verhouding mee, inclusief het basisfonds. De kern trekt claims in volgens de verliesregel; zij maakt geen negatieve persoonlijke herstelrekening. Nieuwe energie kan de reserve weer aanvullen.

Eerder geleverde energie kan geen later verlies meer dragen. Daardoor blijven timing en de mogelijkheid om veel tegelijk af te nemen belangrijke ontwerpvragen.

Vrije handel en wisselkoersen

CBER kan in het ontwerp worden gekocht, verkocht, ontvangen of aangehouden. Daarvoor hoef je zelf geen energie op te wekken of af te nemen. Een muntbetaling blijft binnen. Een koop of verkoop tegen euro's of een andere munt loopt via de deur.

Wisselen draagt bestaande claims over. Het maakt geen nieuwe energie en geen nieuwe CBER. Er is nog geen werkende wisselmarkt of vastgestelde volledige afwikkelingsspecificatie voor de deur. De bank belooft geen vaste eurokoers, rendement of gegarandeerde koper.

Eigendom opbouwen zonder schuld

CBER kent geen schuld of betalingsbeloftes. Je kunt wel bestaand eigendom stap voor stap kopen. Elke betaling koopt direct een afgesproken deel. Je bent niet verplicht om het resterende deel later ook te kopen; dat blijft eigendom van de verkoper.

Bijvoorbeeld: je koopt eerst 10% van een woning en later nog 5%. Je bezit dan 15%. De overige 85% is geen openstaande schuld van jou. Stoppen met bijkopen maakt het al gekochte deel niet ongedaan. Gebruik, beheer en kosten van gedeeld eigendom vragen aparte afspraken; betaling voor gebruik koopt op zichzelf geen eigendom.

De muntbetaling en de overdracht van eigendom zijn twee verschillende handelingen. De huidige proef verwerkt muntbetalingen, maar heeft nog geen registratie en afwikkeling van zulke eigendomsdelen.

Wat nog moet worden opgelost

• Koopkracht: energie dekt de munt, maar stabiliseert niet automatisch prijzen van goederen.
• Verhandelbaarheid: kopers kunnen wegblijven; veel houders kunnen tegelijk willen verkopen of energie opnemen.
• Basisdekking: bij te weinig hernieuwbare inbreng kan het beschikbare budget lager zijn dan het doel.
• Inbreng: als alles naar de Basispuls gaat, houdt de inbrenger geen nieuwe luxemunt over. Het model moet voldoende reden blijven bieden om energie in te brengen.
• Basispulsbetalingen: ontvangst, terugbetaling en verlopen dagrechten vragen een precieze afwikkeling zonder dubbele uitgifte.

De stresstest toetst de huidige proefinstellingen. Een sluitende boekhouding bewijst niet dat al deze economische vragen zijn opgelost. De kernspec beschrijft wat de referentie daadwerkelijk verwerkt.