CBEREén munt, één kilowattuur.

Wat is dit? ​

Je zonnepaneel levert stroom terug voor een paar cent. 's Avonds koop je diezelfde stroom duur terug. Je verliest twee keer, en daartussen zit een tolpoort.

Wij denken dat dat anders kan.

Het idee is simpel: één munt hoort één kilowattuur te zijn. Niet als belofte en niet als koers, maar als lading die ergens in een accu ligt en die je kunt meten.

Dat is waar we naartoe werken. Er ligt nu nog niets, en hoe ver we zijn staat verderop eerlijk op deze pagina.

Vroeger had geld goud in een kluis. Sinds 1971 heeft het niets meer. De euro op je rekening bestaat omdat we met z'n allen afspreken dat hij bestaat. Dat werkt, tot het niet meer werkt.

Wij stellen voor om geld weer ergens aan vast te maken. Niet aan goud, want daar heb je niks aan. Wel aan stroom, want daar hangt alles vanaf.

En daarnaast krijg je iets wat je nu niet hebt: één rekening die van ons allemaal is en die iedereen kan inzien. Naast je eigen saldo zie je wat er in de accu van je wijk ligt, in die van je provincie, en in die van het hele land. Zo ziet dat eruit:

Hoe werkt het bij mij thuis? ​

Zo gaat dat op een bewolkte dinsdagmiddag in je eigen straat.

1. Je paneel wekt op. Het zonnepaneel op je dak maakt een kilowattuur die je zelf niet nodig hebt.
2. De stroom gaat de opslag in. Naar de wijkbatterij op de hoek, of naar je eigen accu als je die aan de bank verhuurt. Van de bank is die accu niet. Ze huurt hem, meet wat erin gaat en wat eruit komt, en bezit verder niets. Een bank zonder kluis is lastiger te beroven.
3. Bij elke stap staat een meter. Onderweg naar de accu gaat er iets verloren, en bij het laden nog eens. Niemand schat hoeveel: een verlies is het verschil tussen twee meters, en dat verschil lees je gewoon af. En één keer per maand wordt de boekhouding geijkt aan een fysieke meting van de accu zelf, want een lopende telling drijft altijd een beetje weg. Wat er dan afwijkt, gaat het openbaar in.
4. Er komt geld bij, op twee plekken tegelijk. Wat de accu er werkelijk bij kreeg, wordt geld. Jij krijgt betaald tegen de prijs die uit de veiling rolt, en omdat de bank bij overvloed onder de één inkoopt blijft er ruimte over. Uit die ruimte wordt de Basispuls van iedereen betaald. Jouw kilowattuur vult dus je eigen rekening én de vloer van je buren.
5. Je betaalt ermee, en op een dag verdwijnt hij. Bij de supermarkt reken je af, de winkelier krijgt gewoon geld. Haalt iemand die kilowattuur er uiteindelijk uit, dan wordt de munt op datzelfde moment vernietigd. Wat eruit gaat, gaat eruit.

En zolang die stroom stilstaat, lekt hij. Dat zie je terug op je eigen saldo, want een accu die staat te wachten loopt langzaam leeg en het geld liegt daar niet over. Wordt de stroom snel gebruikt, dan valt er weinig te lekken en houdt iedereen meer over.

Wat je hier verdient is Luxe-capaciteit: verhandelbaar geld. Je Basispuls staat daar los van. Die krijgt iedereen, elke dag, of je nu een dak vol panelen hebt of helemaal geen dak. Zou je hem moeten verdienen met opwek, dan was het geen vloer meer maar een beloning, en viel hij weg bij precies de mensen die hem het hardst nodig hebben.

Waarom zou je dit vertrouwen? ​

Goud is een steen met een kleurtje. Je kunt er niks mee. We vertrouwden het omdat het schaars is en glimt, niet omdat het iets doet.

Stroom doet wel iets. Het stoplicht op de hoek, de pinautomaat, het ziekenhuis, je telefoon, het internet waar je dit op leest: allemaal stroom. Bijna alles waar ons vertrouwen tegenwoordig op draait, valt stil zonder elektriciteit.

Een reserve van stroom is dus geen willekeurige keuze. Het is een reserve van precies datgene waar de rest op leunt.

En er zit een controle op die goud nooit had: je kunt het meten. Een kilowattuur is een kilowattuur, overal, altijd. Zodra iemand meer munten uitgeeft dan er stroom ligt, zakt de dekkingsgraad, en die staat in het openbaar. Bijmaken kan wel, stiekem bijmaken niet.

Wat openbaar staat, staat op systeemniveau. De reserve, de dekkingsgraad en hoeveel vermogen er op dit moment tegelijk afroepbaar is: die kan iedereen zien. Individuele saldi, betalingen en afroepen: nooit, in geen enkele vorm en ook niet onder een nummer. Van je eigen mutaties krijg je een privébewijs dat ze goed in de som zijn meegeteld. Het grootboek toont niveaus, geen levens.

Maar hoe spaar ik dan? ​

Als stilstaand geld langzaam leegloopt, is de volgende vraag logisch: hoe leg je dan iets opzij voor later?

Niet door geld vast te houden, maar door een stuk opwek te bezitten. Je zet je tegoed om in een aandeel in iets dat stroom maakt: een zonnepark, een windmolen, een waterkrachtcentrale, wat dan ook. Dat levert geen rente op maar nieuwe kilowatturen, zolang het ding draait.

Daarin zit het verschil met rente zoals we die kennen. Rente is geld dat geld maakt, waarbij er niets bij komt in de wereld; het verschuift alleen van de een naar de ander. Een aandeel in opwek maakt wél iets bij, namelijk stroom die er eerst niet was. Je rendement is dan geen afspraak maar natuurkunde.

Sparen betekent hier dus iets bouwen in plaats van iets vasthouden. En wat je bouwt vult precies de reserve waar de munt op rust: wie voor zichzelf spaart, maakt het geld van iedereen sterker.

Dat patroon loopt door alles heen. Overal waar een gewoon geldstelsel lenen zegt, zegt dit een stuk bezitten: geen rente maar een aandeel in opwek, geen banklening maar eigen vermogen, geen afbetaling maar een abonnement, en geen hypotheek maar een groeiend deel van je eigen huis. Je bent nooit iemand iets schuldig, en niemand heeft een claim op jouw toekomst.

Dat is geen principekwestie maar rekenkunde. Geld zoals we het nu kennen ís een belofte: de euro op je rekening is de belofte van een bank, ontstaan toen iemand anders beloofde terug te betalen. Wie beloftes toelaat, laat dus geldschepping toe. Daarom doet dit systeem wel aan plichten en niet aan beloftes. Hoe dat werkt.

Wat klopt er nog niet? ​

Dit is het eerlijke deel, en dat vinden wij het belangrijkste stuk van deze pagina.

De dekking is nu 0%. Er ligt nog niets. De meter begint bij nul en klimt met elke kilowattuur die er echt in gaat. Wij vinden het belangrijker dat dat getal klopt dan dat het indruk maakt.

Stroom lang bewaren is nog niet opgelost. Accu's lekken, dat is natuurkunde en daar helpt geen goed idee tegen. Wij hebben daar zelf geen oplossing voor en doen ook niet alsof. Er wordt aan gewerkt, met zwaartekrachtopslag en ander spul, maar het is er nog niet. Dit is waar ons plan ophoudt en dat van ingenieurs begint.

Narekenen kan nog niet iedereen. Bij een eerste veldtest van een paar honderd huishoudens zijn de getallen die je nodig hebt om zelf mee te rekenen precies de getallen waarmee je individuele mensen kunt aanwijzen. Daar doen een onafhankelijke auditor en meetekenende getuigen dat werk, en zie je van je eigen mutaties een privébewijs. Wanneer iedereen het weer zelf kan hangt niet af van een aantal deelnemers maar van de spreiding van het bezit: pas als de grootste anonieme bezitspost twaalf maanden lang onder een vaste drempel blijft. Dat is een echte terugtocht op een van onze grootste beloftes, en daarom staat hij hier en niet ergens achterin.

Wij zijn geen economen. We hebben dit bedacht omdat we het raar vonden dat het niet bestond, niet omdat we ervoor doorgeleerd hebben. Kritiek is dus welkom en nuttig. Er staat een heel hoofdstuk in met wat er tegen in te brengen valt.

Eén ding waar we wél zeker van zijn: dat lekken is geen probleem maar de motor. Een munt die langzaam wegloopt als je hem oppot, is een munt die je uitgeeft. Geld gaat dan naar werk en handel in plaats van naar stilstand. Hoe dat precies werkt.

Wie zijn wij? ​

Bart Overkamp, Elon de Boer en Robin Genis.

Het begon met een mail van twee van ons, die zo opende: "Wij zijn 2 jonge mannen met een simpel idee. We hebben geen idee waar we moeten beginnen, dus sturen we het maar hierheen."

Daar staan we eigenlijk nog steeds. Dit is geen bedrijf en geen product. Het is een idee dat we goed genoeg vinden om helemaal uit te schrijven, en openbaar genoeg om te laten afbranden als het niet klopt.

Wil je het precies weten? ​

Hierboven staat het idee. Wie wil weten of het klópt, moet in het handboek zijn. Daar staat het uitgerekend, met de aannames erbij en de kritiek erin.

• Voor de gewone man: wat je er in een gewone maand van merkt, van je salaris tot je huur
• Het handboek, van voor naar achter
• Korte samenvatting, als je haast hebt
• Wat er tegen in te brengen is, wat ons betreft het eerlijkste hoofdstuk
• Waar het onderzoek staat: wat bewezen is, wat een aanname is, en wat we nog niet weten