De woorden die we gebruiken

Woorden die in dit handboek steeds terugkomen, en wat ze precies betekenen. Wie iets wil narekenen of tegenspreken, moet weten wat er staat; vage begrippen maken een discussie onbeslisbaar.

---

Woorden uit de natuurkunde

Energie

Het vermogen om iets te laten gebeuren: iets verwarmen, verplaatsen of laten draaien. Gemeten in joule of kilowattuur. Energie kan niet uit het niets ontstaan en niet verdwijnen; ze verandert alleen van vorm.

Elektriciteit

Lading die door een draad beweegt. Van alle vormen van energie is dit de handigste: je maakt er met weinig verlies beweging, licht of warmte van.

Exergie

Het deel van de energie waar je nog iets mee kunt. Lauw badwater bevat veel energie maar je krijgt er niets mee in beweging; die energie is er nog wel, maar onbruikbaar geworden. Bij elke omzetting gaat er bruikbaarheid verloren. Wij tellen alleen het bruikbare deel mee in de reserve, zodat niemand de meter kan oppompen met nutteloze warmte.

Capaciteit

Hoeveel er maximaal in past, of dat nu een accu is of een stuwmeer. De bank bezit die ruimte niet maar huurt hem, van provincies en van mensen thuis.

Vermogen

Hoe snel het gaat, in watt. Capaciteit is hoe groot de emmer is; vermogen is hoe dik de kraan. Het bepaalt hoe vlot de reserve vol of leeg loopt, niet hoeveel erin kan.

---

Woorden uit het geldsysteem

Centrale Energie Reserve

Alle bruikbare stroom die op dit moment ergens is opgeslagen en onder de bank valt. Niet op één plek: verspreid over industriële opslag, provinciale stations en accu's bij mensen thuis.

Energieclaim

De munt zelf: een ondertekend tegoed dat je recht geeft op een evenredig deel van de reserve, tegen de actuele dekkingsgraad en minus wat het transport kost. Bij volledige dekking is dat precies één kilowattuur. Geen belofte van een bank, maar een aanspraak op iets dat ligt te wachten.

Dekking (Dekkingsgraad)

Hoeveel reserve er achter elke munt staat: de fysieke exergiereserve (in kWh) gedeeld door alle energieclaims die in omloop zijn. Staat de graad op 1,000 (1:1), dan is elke munt één op één gedekt door echte energie: de formele status volgedekt. Zakt hij daaronder, dan is een deel van het geld weer een belofte: formeel ondergedekt, in de volksmond de fiat-status.

Monetair vertrouwen

De kans dat de bank echt kan leveren wat ze heeft gegarandeerd, uitgerekend uit historische gegevens en metingen van dit moment. Elders leunt vertrouwen op gewoonte en geloof. Hier kun je het opzoeken: de dekkingsgraad staat in het openbare grootboek, en iedereen kan hem nalezen.

Leveringswachtrij

Alle stroom die al is ingewisseld maar nog niet fysiek geleverd, in kilowatturen, die van de reserve wordt afgetrokken voordat de dekkingsgraad wordt berekend; openbaar is alleen het totaal, afgerond en op vaste momenten, nooit een volgorde en nooit iemands plek erin.

---

Woorden voor mensen en bescherming

Handmatige toelating

De route waarin een mens vaststelt dat jij één mens bent, zonder token en zonder dat je buren iets over je verklaren, zodat nee zeggen tegen de identiteitslaag je bestaansminimum niet kost.

Institutionele attestatie

Eén verklaring van een instantie met beroepsgeheim (huisarts, opvang, wijkteam, woningcorporatie, gemeente) die de hele ronde buurtattestaties vervangt, waarbij wordt vastgelegd dát zij geldig is en tot wanneer, en nooit wie haar gaf.

Veiligheidsmarkering

De markering die jij zelf of een geaccrediteerde hulpinstantie zet wanneer bekend worden van je locatie je in gevaar brengt, en die alleen jullie tweeën weer kunnen intrekken, nooit de instance.

---

Woorden voor wat er dagelijks gebeurt

Uitgifte (Munting)

Nieuwe energieclaims die in omloop komen. Dat gebeurt op één voorwaarde: er moet eerst netto bruikbare exergie de reserve in, bijvoorbeeld stroom uit hernieuwbare bronnen die een aangesloten opslagstation in loopt. Geen lading erin, geen munt eruit.

Terugtrekking (Inwisseling / Verbranding)

Energieclaims die uit omloop gaan. Een houder levert zijn claims in om echte stroom uit het netwerk te halen en te verbruiken. Op het moment dat die stroom de reserve verlaat, worden de bijbehorende claims definitief vernietigd: verbrand. De stroom is weg, en de munt ook.

Verificatie (Audit)

Doorlopend nakijken of de meters bij de aangesloten opslagstations hetzelfde zeggen als het grootboek. Die twee moeten gelijk staan. Onafhankelijke software-agents en gecertificeerde Poortwachters doen dat nakijken, de klok rond.