CBERDe woorden die we gebruiken
Woorden die in dit handboek steeds terugkomen, en wat ze precies betekenen. Wie iets wil narekenen of tegenspreken, moet weten wat er staat; vage begrippen maken een discussie onbeslisbaar.
Woorden uit de natuurkunde
Energie
Het vermogen om iets te laten gebeuren: iets verwarmen, verplaatsen of laten draaien. Gemeten in joule of kilowattuur. Energie kan niet uit het niets ontstaan en niet verdwijnen; ze verandert alleen van vorm.
Elektriciteit
Lading die door een draad beweegt. Van alle vormen van energie is dit de handigste: je maakt er met weinig verlies beweging, licht of warmte van.
Exergie
Het deel van de energie waar je nog iets mee kunt. Lauw badwater bevat veel energie maar je krijgt er niets mee in beweging; die energie is er nog wel, maar onbruikbaar geworden. Bij elke omzetting gaat er bruikbaarheid verloren. Wij tellen alleen het bruikbare deel mee in de reserve, zodat niemand de meter kan oppompen met nutteloze warmte.
Capaciteit
Hoeveel er maximaal in past, of dat nu een accu is of een stuwmeer. De bank bezit die ruimte niet maar huurt hem, van provincies en van mensen thuis.
Vermogen
Hoe snel het gaat, in watt. Capaciteit is hoe groot de emmer is; vermogen is hoe dik de kraan. Het bepaalt hoe vlot de reserve vol of leeg loopt, niet hoeveel erin kan.
Woorden uit het geldsysteem
Centrale Bank Energie Reserve
Alle bruikbare stroom die op dit moment ergens is opgeslagen en onder de bank valt. Niet op één plek: verspreid over industriële opslag, provinciale stations en accu's bij mensen thuis.
Energieclaim
De munt zelf: een ondertekend tegoed dat je recht geeft op een evenredig deel van de reserve, tegen de actuele dekkingsgraad en minus wat het transport kost. Bij volledige dekking is dat precies één kilowattuur. Geen belofte van een bank, maar een aanspraak op iets dat ligt te wachten.
Basispuls
Een persoonlijk dagelijks budget, afhankelijk van hernieuwbare bronnen. Iedereen doet mee en de bank regelt de hoogte. Nieuwe hernieuwbare inbreng vult eerst het ontbrekende basisbudget. Het recht op toekomstige dagen blijft persoonlijk; met het beschikbare budget mag je binnen het ontwerp handelen en energie afnemen. Ongebruikt dagrecht vervalt. Betalen vanuit dit budget aan een verkoper is nog niet gebouwd.
Bij een betaling vanuit de Basispuls gaat het bedrag van het beschikbare basisbudget van de betaler af. De ontvanger krijgt dat bedrag als luxemunt, vrij te bewaren, uit te geven of te verhandelen. Die ontvangen luxemunt vervalt niet aan het einde van de dag van de betaler. Bestaande fondsclaims gaan naar de ontvanger: de totale geldhoeveelheid en de energiereserve veranderen niet.
Luxemunt
De vrij verhandelbare CBER-munt, aangeduid met Ǥ. Je kunt haar ontvangen bij een betaling, kopen, verkopen, aanhouden of gebruiken voor goederen, diensten en energie. Zelf opwekken of afnemen is geen voorwaarde. Bij nieuwe hernieuwbare inbreng wordt het restant na basisfinanciering luxemunt. Alle claims delen mee in vastgesteld reserveverlies.
Binnen CBER
CBER zelf: energiedekking, bank, Basispuls, luxemunt en betalingen voor goederen en diensten in CBER. Zowel Basispuls als luxemunt mag in het ontwerp voor handel worden gebruikt. De longen in de architectuur, centraal en lokaal, zitten allebei binnen: die gaan over organisatie, niet over munten.
De deur
De overgang tussen CBER en andere munten, zoals de euro. Het soort product bepaalt niet waar je bent; de betrokken munten bepalen dat. Kopers en verkopers spreken een wisselkoers af. Het wisselen verplaatst bestaande claims en maakt geen nieuwe CBER. Een werkende wisselmarkt is nog niet gebouwd. Zie de architectuur.
Dekking (Dekkingsgraad)
De stroom die er ligt, gedeeld door alle munten die uitstaan: de gemeten exergiereserve in kWh (min de leveringswachtrij) gedeeld door alle energieclaims in omloop. 900 kWh tegenover 1000 munten is 0,9, en dan levert één munt bij inwisselen 0,9 kWh op. Maandelijks geijkt aan een fysieke meting en openbaar. Zie wat de dekkingsgraad precies is. Staat de graad op 1,000 (1:1), dan is elke munt één op één gedekt door echte energie: de formele status volgedekt. Zakt hij daaronder, dan is een deel van het geld weer een belofte: formeel ondergedekt, in de volksmond de fiat-status.
Monetair vertrouwen
De kans dat de bank echt kan leveren wat ze heeft gegarandeerd, uitgerekend uit historische gegevens en metingen van dit moment. Elders leunt vertrouwen op gewoonte en geloof. Hier kun je het opzoeken: de dekkingsgraad staat in het openbare grootboek, en iedereen kan hem nalezen.
Leveringswachtrij
Alle stroom die al is ingewisseld maar nog niet fysiek geleverd, in kilowatturen, die van de reserve wordt afgetrokken voordat de dekkingsgraad wordt berekend; openbaar is alleen het totaal, afgerond en op vaste momenten, nooit een volgorde en nooit iemands plek erin.
Woorden voor mensen en bescherming
Handmatige toelating
De route waarin een mens vaststelt dat jij één mens bent, zonder token en zonder dat je buren iets over je verklaren, zodat nee zeggen tegen de identiteitslaag je bestaansminimum niet kost.
Institutionele attestatie
Eén verklaring van een instantie met beroepsgeheim (huisarts, opvang, wijkteam, woningcorporatie, gemeente) die de hele ronde buurtattestaties vervangt, waarbij wordt vastgelegd dát zij geldig is en tot wanneer, en nooit wie haar gaf.
Veiligheidsmarkering
De markering die jij zelf of een geaccrediteerde hulpinstantie zet wanneer bekend worden van je locatie je in gevaar brengt, en die alleen jullie tweeën weer kunnen intrekken, nooit de instance.
Woorden voor wat er dagelijks gebeurt
Uitgifte (Munting)
Nieuwe energieclaims die in omloop komen. Dat gebeurt op één voorwaarde: er moet eerst netto bruikbare exergie de reserve in, bijvoorbeeld stroom uit hernieuwbare bronnen die een aangesloten opslagstation in loopt. Geen lading erin, geen munt eruit.
Terugtrekking (Inwisseling / Verbranding)
Energieclaims die uit omloop gaan. Een houder levert zijn claims in om echte stroom uit het netwerk te halen en te verbruiken. Op het moment dat die stroom de reserve verlaat, worden de bijbehorende claims definitief vernietigd: verbrand. De stroom is weg, en de munt ook.
Verificatie (Audit)
Doorlopend nakijken of de meters bij de aangesloten opslagstations hetzelfde zeggen als het grootboek. Die twee moeten gelijk staan. Onafhankelijke software-agents en gecertificeerde Poortwachters doen dat nakijken, de klok rond.